Wet kwaliteitsborging voor het bouwen: wat betekent de Wkb voor uw nieuwbouwproject?

Sinds 1 januari 2024 geldt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Wat verandert er voor u als u een nieuwe woning laat bouwen, en welke stappen moet u doorlopen?

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, kortweg de Wkb, heeft het bouwtoezicht in Nederland ingrijpend veranderd. Sinds 1 januari 2024 is de wet van kracht voor nieuwbouwprojecten in gevolgklasse 1, zoals grondgebonden eengezinswoningen en kleine bedrijfspanden. Het grote verschil met de oude situatie is dat de gemeente niet langer vooraf de bouwtechnische plannen toetst. Die taak is overgenomen door een onafhankelijke, private kwaliteitsborger die u als opdrachtgever zelf inschakelt.

Het bouwproces verloopt onder de Wkb in een vaste volgorde. Minimaal vier weken voor de start van de bouw dient u een bouwmelding in bij de gemeente. Bij die melding voegt u een risicobeoordeling en een borgingsplan toe, opgesteld door de kwaliteitsborger. Ontbreken deze documenten, dan is de melding niet geldig en mag u niet beginnen met bouwen. De kwaliteitsborger houdt vervolgens tijdens de bouw toezicht op de uitvoering en controleert of het werk voldoet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Na afronding van het bouwwerk dient u een gereedmelding in bij de gemeente. Daarbij levert u het dossier bevoegd gezag aan en een verklaring van de kwaliteitsborger dat het bouwwerk aan de bouwtechnische eisen voldoet. Pas twee weken na de gereedmelding mag het gebouw in gebruik worden genomen. Wordt het pand eerder in gebruik genomen zonder geldige gereedmelding, dan handelt u in strijd met de wet en riskeert u handhavingsmaatregelen van de gemeente.

De gemeente speelt onder de Wkb een andere, maar nog steeds belangrijke rol. Zij toetst de volledigheid van de bouwmelding en de gereedmelding, en blijft verantwoordelijk voor de ruimtelijke toetsing via het omgevingsplan. Ook behoudt de gemeente haar handhavingsbevoegdheid: bij ernstige gebreken of overtredingen kan zij een bouwstop opleggen. Specifieke lokale omstandigheden, zoals bijzondere bodemgesteldheid, moeten door de initiatiefnemer worden meegenomen in de risicobeoordeling.

Voorlopig blijft de Wkb beperkt tot nieuwbouw in gevolgklasse 1. Verbouwingen en complexere bouwwerken in gevolgklasse 2 en 3, zoals kantoren, scholen en ziekenhuizen, vallen nog onder het oude vergunningstelsel. Naar verwachting wordt de wet pas na een landelijke evaluatie rond 2028 uitgebreid naar deze categorieën. Bent u van plan een nieuwe woning te laten bouwen? Zorg dan dat u tijdig een erkende kwaliteitsborger inschakelt en vertrouw uzelf goed in de nieuwe procedures, zodat uw bouwproject soepel verloopt.