Sinds 1 januari 2024 vervangt het omgevingsplan het vertrouwde bestemmingsplan. Wat verandert er voor huiseigenaren die willen bouwen of verbouwen, en hoe vindt u de geldende regels voor uw perceel?
Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is het omgevingsplan het nieuwe centrale instrument voor ruimtelijke regels in Nederland. Het vervangt het oude bestemmingsplan, maar gaat verder: het omgevingsplan bundelt niet alleen bouwregels, maar ook regels over milieu, water, erfgoed, gezondheid en veiligheid in één gemeentelijk document. Voor huiseigenaren die willen bouwen of verbouwen is het daarom belangrijker dan ooit om te weten welke regels gelden voor hun specifieke perceel.
Elke gemeente heeft sinds 1 januari 2024 van rechtswege een omgevingsplan. In de praktijk bestaat dit plan voorlopig nog grotendeels uit de oude bestemmingsplannen en de zogeheten bruidsschat: een verzameling van circa 600 rijksregels die automatisch zijn overgeheveld naar het gemeentelijke omgevingsplan. Gemeenten hebben tot en met 2031 de tijd om deze regels te integreren, aan te passen of te vervangen door eigen lokaal beleid. Zolang een gemeente dat nog niet heeft gedaan, gelden de bruidsschatregels als het geldende kader.
Voor huiseigenaren betekent dit dat de regels per gemeente en zelfs per locatie kunnen verschillen. Waar vroeger het bestemmingsplan via Ruimtelijkeplannen.nl te raadplegen was, is het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl) nu de officiële bron. Via de functie Regels op de kaart kunt u voor uw specifiek adres opzoeken welke regels gelden voor bouwen, verbouwen of het wijzigen van de functie van een gebouw. Het platform Ruimtelijkeplannen.nl wordt niet meer bijgewerkt.
Een belangrijk verschil met het oude systeem is de verschuiving naar het principe van ja, mits. Als uw bouwplan niet past binnen de regels van het omgevingsplan, is er geen sprake meer van een afwijking van het bestemmingsplan, maar van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). U kunt hiervoor een omgevingsvergunning aanvragen, waarbij de gemeente beoordeelt of het plan past binnen een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Dit biedt meer flexibiliteit, maar vraagt ook om een zorgvuldige voorbereiding van uw aanvraag.
Wilt u in 2025 bouwen of verbouwen? Doe dan altijd eerst een vergunningcheck via het Omgevingsloket en raadpleeg de actuele regels voor uw perceel. Houd er rekening mee dat gemeenten hun omgevingsplan de komende jaren stap voor stap verder uitwerken en aanpassen. Regels die nu gelden, kunnen over een paar jaar zijn gewijzigd. Een bouwtekenaar of vergunningsadviseur kan u helpen om uw plannen te toetsen aan het geldende omgevingsplan en de aanvraag correct in te dienen.
Hulp nodig bij uw bouwplan?
Bereken direct uw prijs of laat uw plan kosteloos toetsen op vergunningplicht. Onze specialisten denken graag met u mee.
